Rusztowania modułowe - kompletny opis - Telka - Rusztowania, Szalunki, Ogrodzenia

20 stycznia 2020

Definicja rusztowań modułowych

Rusztowania modułowe, zwane w normie [12811-1] systemem modułowym, stanowią system,
w którym poprzecznice i stojaki są osobnymi elementami, a między stojakami jest z góry wprowadzony odstęp (moduł) do przyłączania innych elementów rusztowania. W praktyce oznacza to system, w którym stojaki (o długościach od 0,5 m do 4,0 m) posiadają specjalne rozety (rozmieszczone co 0,5 m), umożliwiające montaż innych elementów rusztowania, takich jak: podłużnice, poprzecznice i stężenia (poziome i pionowe). Elementy te z kolei posiadają na końcach specjalne głowice i zamki klinowe, a ich montaż odbywa się za pomocą młotka o wadze 500 g.

Rusztowanie to ma zastosowanie głównie w przemyśle, gdzie można z niego wykonać rusztowanie klatkowe [12811-1] – konstrukcję składającą się z kraty ze stojaków oraz miejsca zadaszonego, na ogół przeznaczoną do pracy lub magazynowania. Oprócz tego może pełnić rolę rusztowania elewacyjnego, podporowego, ruchomego lub ochronnego, można z niego wykonać również klatki schodowe, estrady i trybuny.

O rusztowaniach modułowych można również powiedzieć, że należą do grupy rusztowań stojakowych, bo ich podporami są pojedyncze słupy pionowe zwane stojakami [47900-1], jak również, że są to konstrukcje systemowe (tymczasowe konstrukcje budowlane), czyli takie, w których wymiary siatki konstrukcyjnej są jednoznacznie narzucone poprzez wymiary elementów rusztowania, a jednocześnie służą do utrzymania osób, materiałów i sprzętu [Dz. U. 47].

Charakterystyka węzła wraz danymi technicznymi

Węzeł rusztowania modułowego – czyli punkt teoretyczny, w którym łączone są dwa lub więcej elementów [12811-1] – stanowi rozeta („talerzyk”), umożliwiająca montaż do ośmiu elementów jednocześnie (podłużnic, poprzecznic lub stężeń). Posiada ona 8 specjalnie ukształtowanych otworów, z których 4 (mniejsze) są przeznaczone do montażu elementów dokładnie co 90⁰, natomiast pozostałe (większe) mają regulację ustawienia w zakresie 90⁰±15⁰. Końce wszystkich podłużnic i poprzecznic – elementów zwanych potocznie ryglami oraz stężeń, wyposażone są w specjalne głowice, które posiadają zamek klinowy – wykonany ze stali walcowanej termomechanicznie, posiadającej wysoką granicę plastyczności, co zapewnia połączenie o wysokiej sztywności. Powstaje ono przez nasunięcie głowicy na rozetę i wbicie klina z góry za pomocą młotka o masie 500 g.

Dla węzła podaje się następujące wartości statyczne:

– moment gnący – dla O-rygla i U-rygla,

– pionową siłę poprzeczną (tnącą),

– siłę normalną (siłę osiową) działającą w postaci sił rozciągających i ściskających, działających w osi rygli poziomych,

– siłę normalną (siłę osiową) działającą na układ stężeń – obciążenie węzła przez osiowe siły rozciągające i ściskające,

– poziomą siłę poprzeczną (tnącą)

Przy wartościach podawanych dla powyższych parametrów statycznych należy zwrócić uwagę na fakt, czy są to maksymalne wartości ustalone na podstawie badań, czy też oznaczają wartości dopuszczalnego obciążenia dla węzła (obciążenia użytkowego), które uwzględnia współczynnik obciążenia γ_f=1,5.

Charakterystyka techniczna (wysokość, szerokość, długość poszczególnych elementów itp.)

rozety umożliwiające połączenie w jednym węźle do 8 elementów;
końcówki podłużnic i poprzecznic (rygli i rygli pomostowych) oraz stężeń wyposażone w specjalne głowice z zamkami klinowymi, umożliwiającymi otrzymanie w łatwy sposób trwałego połączenia w otworach rozet;
stojaki – z przyspawanymi co 50 cm rozetami – o długościach od 0,5 m do 4,0 m (podstawowe długości to 0,5 m; 1,0 m; 2,0 m; 3,0 m i 4,0 m; dodatkowo istnieje możliwość wykonania stojaków o długościach 1,5 m; 2,5 m i 3,5 m);
systemowe długości / szerokości pól (dotyczy wymiarów rygli i pomostów) wynoszące: 0,73 m; 1,09 m; 1,40 m; 1,57 m; 2,07 m; 2,57 m i 3,07 m;
pomosty w dwóch wariantach montażowych – z zaczepami umożliwiającymi mocowanie na U-ryglach lub O-ryglach;
stężenia pionowe standardowo występują dla wysokości kondygnacji 2,0 m i wszystkich dostępnych długości pól;
długość i szerokość rusztowania dowolna – zestawiona z wymiarów systemowych;
maksymalna wysokość rusztowania w układzie fasadowym – bez dodatkowych obliczeń statycznych – 24,2 m;
możliwość wykorzystania jako rusztowanie fasadowe, ochronne i przestrzenne, jak również do budowy estrad i trybun;
wszystkie elementy stalowe zabezpieczone antykorozyjnie za pomocą cynkowania ogniowego, a drewniane – impregnowane przed działaniem warunków atmosferycznych;

Elementy typowe

Wśród elementów typowych rusztowania modułowego należy wyróżnić:

1.podstawki śrubowe – podstawy mające możliwość regulacji w pionie [12811-1], zwane potocznie stopkami.

Na wyposażeniu systemu znajdują się podstawki śrubowe o następujących wysokościach (L) i odpowiadających im długościom pokrycia (l_o) wg [12811]:

L	l_o
400	150
500	150
600	150
80	200

2. elementy początkowe – zakładane bezpośrednio na podstawki śrubowe, służą do montażu rygli podstawy rusztowania oraz jednego końca stężeń pionowych pierwszej kondygnacji. Układ złożony z podstawek, elementów początkowych i rygli pozwala na dokładne wypoziomowanie konstrukcji rusztowania

3. stojaki – pionowe elementy konstrukcyjne przenoszące na podłoże pionowe obciążenie własne i użytkowe rusztowania [47900-2, 12811-1]. Wykonane są z rury φ48,3 x 2,7 mm z materiału S….. o podwyższonej wytrzymałości i występują w długościach od 0,5 m do 4,0 m (w podziale co 0,5 m). Standardowe długości stojaków to 0,5 m; 1,0 m; 2,0 m; 3,0 m i 4,0 m

Stojaki występują w kilku odmianach:

a) z zakończeniem w postaci czopa, który umożliwia nałożenie kolejnego stojaka – takie stojaki są stosowane w większości konstrukcji z rusztowań modułowych, ale tylko tych, gdzie stojaki są poddawane ściskaniu;

b) bez czopa, tzw. stojaki końcowe,

c) z czopem przykręcanym do stojaka – elementy takie wykorzystuje się przy wykonywaniu rusztowań podwieszanych, kiedy to stojaki są rozciągane

4. podłużnice – elementy poziome usytuowane zazwyczaj w kierunku większego wymiaru rusztowania roboczego [12811], zwane potocznie ryglami. Występują w postaci rury φ48,3 x 2,7 mm z przyspawanymi na obu końcach specjalnymi głowicami z zamkami klinowymi. Standardowe długości tych elementów to: 0,73 m; 1,09 m; 1,40 m; 1,57 m; 2,07 m; 2,57 m i 3,07 m. W rusztowaniach modułowych pełnią one funkcję poręczy, poręczy końcowych lub montuje się je w poziomie pomostów – jako dodatkowe usztywnienie lub też w ich zastępstwie

5. poprzecznice – elementy konstrukcyjne poziome, zazwyczaj usytuowane w kierunku mniejszego wymiaru rusztowania roboczego [12811], nazywane ryglami lub ryglami pomostowymi. Rygle pomostowe występują w wersji umożliwiającej montaż U-pomostów lub O-pomostów.

Każda z tych wersji występuje w trzech wariantach:

1. podstawowym – rura φ48,3 x 2,7 mm lub U-profil z przyspawanymi głowicami z zamkami klinowymi. Na tych ryglach dopuszcza się montaż jednego lub dwóch pomostów o szerokości 0,32 m (lub jednego o szerokości 0,64 m). Występują w długościach 0,45 m lub 0,73 m

2. wzmocnionym – gdzie bezpośrednio pod U lub O-profilem znajduje się specjalny kształtownik usztywniający konstrukcję rygla. Długości rygli to 1,09 m lub 1,40 m;

3. podwójnym – belka umożliwiająca montaż pomostów jest wzmocniona konstrukcją składającą się z wygiętej rury i blaszek z otworami. Występują rygle podwójne o długości 1,57 m; 2,07 m; 2,57 m lub 3,07 m;

Oprócz tych trzech podstawowych wariantów rygli pomostowych występuje również grupa rygli specjalnych, za pomocą których można: skrócić pole rusztowania, wykonać pion komunikacyjny bez pomostów komunikacyjnych ze zintegrowaną drabinką lub ominąć przeszkody, które znajdują się wewnątrz konstrukcji rusztowania. Poniżej kilka przykładów takich rozwiązań umożliwiających montaż U-pomostów, jaki i O-pomostów

6. stężenia w płaszczyźnie poziomej – zespół elementów zapewniających sztywność poprzeczną w płaszczyznach poziomych, np. stężeń po przekątnej i połączeń sztywnych pomiędzy poprzecznicami i podłużnicami [12811], nazywane stężeniami poziomymi. Mogę mieć kształt rygli (rura φ48,3 x 2,7 mm z przyspawanymi głowicami z zamkami klinowymi) lub występują w postaci rury z blaszkami i sworzniami, które wkłada się w większe otwory rozety. W ofercie znajdują się stężenia dla każdej kombinacji długości i szerokości pola, jednak za typowe przyjmuje się te o wymiarach pola 3,07 x 3,07 m i 2,57 x 2,57 m (czyli o długości całkowitej wynoszącej około 4,3 m lub 3,6 m – jest to wymiar przekątnej pola);

7. stężenia w płaszczyźnie pionowej – zespół elementów zapewniających sztywność poprzeczną w płaszczyznach pionowych, m.in. za pomocą sztywnych lub półsztywnych połączeń pomiędzy elementami poziomymi i pionowym lub stężeń po przekątnej [12811], zwane stężeniami pionowymi lub ukośnymi. Wykonane są z rury φ48,3 x 2,7 mm spłaszczonej na obu końcach, gdzie znajdują się przegubowo zamontowane specjalne głowice z zamkami klinowymi. Stężenia montowane są po przekątnej pola – w większych otworach rozety, po stronie zewnętrznej rusztowania. Standardowo w ofercie znajdują się stężenia dla pola o wysokości 2,0 m i długości od 0,73 m do 3,07 m, np. stężenie 2,0 m x 3,07 m to stężenie pionowe dla pola o wysokości 2,0 m i długości 3,07 m, a jego faktyczna długość wynosi około 3,7 m. W katalogu elementów znajdują się również stężenia pionowe dla wysokości pola 1,5 m; 1,0 m i 0,5 m przy standardowych systemowych długościach pól – wykonuje się je na zamówienie;

8. pomosty – które składają się z jednego lub więcej elementów pomostu na tym samym poziomie w obrębie jednego przęsła; gdzie element pomostu to komponent, który samodzielnie przenosi obciążenie i który tworzy pomost lub fragment pomostu, a także może tworzyć część konstrukcji rusztowania roboczego [12811], zwane zazwyczaj podestami. Pomosty oferowane do rusztowań modułowych można podzielić na 3 grupy:

pomosty robocze – stalowe o szerokości 0,32 m lub aluminiowo – sklejkowe o szerokości 0,61 m;
pomosty komunikacyjne aluminiowo – sklejkowe o szerokości 0,64 m ze zintegrowaną drabinką;
pomosty uzupełniające o szerokości 0,19 m.

Każda z tych grup występuje w wariancie montażowym zarówno na U-profil, jak i na O-profil. W przypadku stosowania U-pomostów należy stosować dodatkowo tzw. zabezpieczenia pomostów, uniemożliwiające ich przypadkowy demontaż, natomiast O-pomosty mają takie zabezpieczenie zintegrowane z pomostem i nie ma konieczności stosowania dodatkowych elementów zabezpieczających. Pomosty robocze i uzupełniające występują w standardowych długościach systemowych, tj. od 0,73 m do 3,07 m, natomiast komunikacyjne – o długości 3,07 m i 2,57 m;

9. krawężniki – płaskie elementy ochronne, ograniczające pomost roboczy i zabezpieczające przed obsunięciem się stopy użytkownika lub spadnięciem z pomostu materiałów i narzędzi [47900-2, 12811-1]. Występują zarówno w wersji drewnianej (impregnowane), jak i stalowej – wykonanej z profilowanej blachy ocynkowanej. Oba rozwiązania posiadają stalowe końcówki umożliwiające montaż pomiędzy klinami poprzecznic a stojakami. Standardowa wysokość krawężnika wynosi 15 cm, przy systemowych długościach od 0,73 m do 3,07 m;

10. łączniki kotwiące – elementy, które łączą rusztowanie z kotwą na budowli [12811-1], gdzie kotwa stanowi hak lub ucho umocowane w podłożu stałym, np. w ścianie lub fundamencie [47900-2]. Wykonane są z rury rusztowaniowej o średnicy 48,3 mm z przyspawanym na końcu specjalnie wygiętym hakiem, który montuje się w oczku śruby kotwiącej. Występują w podstawowych długościach od 0,3 m do 2,0 m (0,3 m; 0,5 m; 0,6 m; 0,9 m; 1,2 m; 1,5 m i 2,0 m). Istnieje również możliwość wykonania innych długości na życzenie Klienta.

Elementy uzupełniające

Grupę elementów uzupełniających rusztowania modułowego stanowią m.in. następujące komponenty:

1. dźwigary – w wariantach systemowych i uniwersalnych. Systemowe występują w dwóch odmianach różniących się kształtem pasa górnego, który może być wykonany z:

a) rury rusztowaniowej o średnicy 48,3 mm – wtedy jest na nich możliwy montaż O-pomostów,
b) U-profilu i wtedy stosuje się U-pomosty (dotyczy montażu w poprzek dźwigarów).

Oba rozwiązania dźwigarów umożliwiają również montaż pomostów wzdłuż dźwigarów, ale trzeba wtedy zastosować specjalne trzpienie – łączniki rurowe – montowane do pasa górnego dźwigara.

W obu odmianach dźwigarów końce pasa górnego i dolnego są zakończone specjalnymi głowicami z zamkami klinowymi, co umożliwia ich montaż do rozet stojaka.

Standardowe długości dźwigarów systemowych wynoszą: 2,57 m; 3,07 m; 4,14 m; 5,14 m i 6,14 m.

Oprócz dźwigarów systemowych występują również dźwigary uniwersalne (stalowe i aluminiowe) bez żadnych głowic na końcach pasów, które można montować do stojaków za pomocą złącz krzyżowych

2. wsporniki (konsole) – służące do poszerzania pomostu rusztowania. Występują standardowo w dwóch szerokościach: 0,39 m i 0,73 m. Ich belka górna(U-profil lub O-profil) jest zakończona głowicą z klinem do montażu w rozecie stojaka. Część dolna konsoli jest z kolei odpowiednio wyprofilowana do oparcia na stojaku;

3. schodnie – mogą służyć jako alternatywne i zarazem komfortowe rozwiązanie pionu komunikacyjnego na rusztowaniu lub stanowić element samodzielnej klatki schodowej, umożliwiającej transport pionowy ludzi i materiałów na przyległe konstrukcje. Aluminiowe schodnie, w wariantach umożliwiających montaż na U lub O-ryglu, wraz z zabezpieczeniem bocznym w postaci poręczy schodowych (zewnętrznych i wewnętrznych), stanowią bardzo ergonomiczne rozwiązanie komunikacji na rusztowaniu. Ważnym, choć często pomijanym aspektem tego rozwiązania, jest również możliwość szybkiej ewakuacji ludzi z rusztowania, bądź prostego i natychmiastowego dotarcia ekipy ratunkowej do poszkodowanego, znajdującego się na rusztowaniu. Schodnie są dostępne dla długości pola 2,57 m i 3,07 m oraz wysokości kondygnacji wynoszącej 2,0 m. Te same wymiary dotyczą również poręczy do schodów. Stosowane są również schodnie umożliwiające dotarcie do wysokości 1,0 m.